పల్నాటి యుద్ధం.

 

కొండవీడు రాజైన పెదకోమటి వేమారెడ్డి ఆస్థాన కవి శ్రీనాథుడు (1370-1441 AD) పల్నాటి యుద్ధం చరిత్ర రాసాడు.  కానీ ఈ సంఘటన జరిగిన దాదాపు 200 సంవత్సరాల తర్వాత శ్రీనాథుడు దీనిని వ్రాసాడు. కనుక ఇది మౌలికంగా సరి అయినా 100% వాస్తవం కాకపోవచ్చు. 

గుంటూరు జిల్లాలోని పల్నాడు ప్రాంతాన్ని పాలించిన హైహయ క్షత్రియ రాజు అయిన నలగామరాజు మరియు అతని సవతి సోదరుడు మలిదేవరాజు మధ్య 1178 మరియు 1182 AD మధ్య పల్నాటి యుద్ధం జరిగింది. 

నలగామరాజుకు రెడ్డి మహిళ నాగమ్మ మద్దతు ఇవ్వగా, మలిదేవరాజుకు సంఘ సంస్కర్త అయిన రేచర్ల బ్రహ్మనాయుడు మద్దతు పలికాడు. 

హైహయ క్షత్రియ రాజు అయిన అనుగురాజు మధ్యప్రదేశ్‌లోని జబుల్‌పూర్ నుండి ఆంధ్ర ప్రాంతానికి వలస వచ్చినప్పుడు, చందవోలు నుండి పాలించిన వెల్నాడుకు చెందిన వెలనాటి చోడులతో ఘర్షణ పడ్డాడు. 

తరువాత వెలనాటి గొంకరాజు తన కుమార్తె మైలమా దేవిని అనుగురాజుకి ఇచ్చి వివాహం చేసి అతనిని గురజాలలో పల్నాడు రాజుగా నియమించాడు. అనుగురాజు తెలుగు మాట్లాడనివాడు మరియు ఆ సమయంలో ఆంధ్ర ప్రాంతానికి వలస వెళ్ళాడు, అంతేకాక స్థానిక ప్రజలకు పరిచయం లేనివాడు కాబట్టి, గోంకరాజు అనుగురాజుకు మార్గనిర్దేశం చేయడానికి వెలమ కులానికి, రేచర్ల గోత్రానికి చెందిన దొడ్డ నాయుడుని మంత్రిగా నియమించాడు. 

అనుగు రాజుకు మైలమా దేవి కాకుండా వీరవిద్యా దేవి మరియు భూరమా దేవి అనే ఇద్దరు భార్యలు ఉన్నారు. కానీ అనుగురాజు సంతానం లేక అతని మంత్రి దొడ్డ నాయుడు యొక్క పెద్ద కొడుకు బ్రహ్మ నాయుడుని దత్తత తీసుకున్నాడు. 

ఇది జరిగిన వెంటనే మైలమా దేవికి నలగామరాజు అనే కొడుకు పుట్టాడు. ఈ పరిణామంతో  దొడ్డ నాయుడు అనుగురాజు మంత్రి పదవికి రాజీనామా చేసి, బదులుగా అతని పెద్ద కుమారుడు బ్రహ్మ నాయుడుని మంత్రిగా చేశారు. 

అనుగురాజు తర్వాత నలగామరాజు రాజు అయ్యాడు. నలగామరాజుకు మలిదేవరాజు అనే సవతి సోదరుడు ఉన్నాడు, అతను కర్ణాటకలోని కళ్యాణదుర్గలోని కాలచూరి యువరాణి సిరిమాదేవిని వివాహం చేసుకున్నాడు. 

బ్రహ్మ నాయుడు తన కాలంలో ఎంతో గౌరవించబడ్డాడు అతను యోధుడు, పండితుడు మరియు సంఘ సంస్కర్త. కళ్యాణి చాళుక్య రాజు కోరికపై వీర శైవుల నుండి షిమోగా కోటను బ్రహ్మనాయుడు స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. దానితో రాజు తన కుమార్తె సిరిమాదేవిని మలిదేవరాజుకు ఇచ్చి వివాహం చేశాడు

 బ్రహ్మ నాయుడు గట్టి వైష్ణవుడు మరియు వీర శైవమతానికి వ్యతిరేకంగా వీర వైష్ణవం అనే కొత్త శాఖను స్థాపించాడు, వీర శైవ మతం శూద్రులను దానిలోనికి అనుమతించింది కాని అంటరానివారిని కాదు. 

వీర వైష్ణవులు ఎలాంటి వివక్ష లేకుండా అంటరానివారిని కూడా తన మతంలోకి అనుమతించారు. చాప కూడు (కులమతాలకు అతీతంగా చాప మీద పక్కపక్కనే భోజనం చేయడం) వంటి బ్రహ్మ నాయుడు స్థాపించిన సామాజిక సంస్కరణలు పల్నాడు సమాజంలోని సంప్రదాయవాదులను వ్యతిరేకపరచాయి.  

బ్రహ్మ నాయుడు చాపకూడుతో ఆగలేదు, ఇందులో అతను శతాబ్దాలు కాదు ఏకంగా 800  సంవత్సరాలు నేటి సంఘ సంస్కర్తల కంటే ముందున్నాడు. అతని సైన్యంలో షెడ్యూల్డ్ కులాలతో సహా అన్ని కులాలు ఉన్నాయి. నిజానికి షెడ్యూల్డ్ కులానికి చెందిన కన్నమనేడును దాదాపు బ్రహ్మ నాయుడు సొంత కుమారుడిలా భావించి అతని సైన్యానికి అధిపతిగా చేసాడు. 

సంప్రదాయవాదులు నాయకురాలు అని పిలువబడే నాగమ్మ అనే ఒక రెడ్డి మహిళలో సమర్థుడైన నాయకుడిని కనుగొన్నారు. నాగమ్మ నలగామరాజు ఆస్థానంలో చేరి అతని విశ్వాసాన్ని పొందింది. ఆ తర్వాత ఆమె నలగామరాజు ఆస్థానంలో బ్రహ్మ నాయుడి మనుషులను కీలక స్థానాల నుండి స్థానభ్రంశం చేసింది. 

ఆస్థానం మరియు రాజకుటుంబంలో విభేదాలు పెరిగాయి, ఇది రాజ్య విభజనకు దారితీసింది. నలగామరాజు సవతి సోదరుడు మలిదేవరాజు మాచర్లకు వెళ్లి అక్కడ ప్రత్యేక రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. బ్రహ్మ నాయుడు మలిదేవరాజుతో కలిసి మాచర్లకు మకాం మార్చాడు. 

రెండు రాజ్యాల మధ్య పరస్పర అనుమానాలు పెరిగి, కోడిపందాల పోరులో మలిదేవరాజు  ఓడిపోయాడు అనే నెపంతో నాగమ్మ వారిని పల్నాడు నుండి 7 సంవత్సరాలు బహిష్కరించింది. 

వనవాసం తర్వాత బ్రహ్మ నాయుడు మలిదేవరాజు యొక్క బావమరిది అయిన అలరాజును మలిదేవరాజు వాటా కోసం పంపాడు. ఆ కోరికను నాగమ్మ తిరస్కరించి, నాగమ్మ ఆదేశాలతో అలరాజుకు చెర్లగుడిపాడులో విషం తాగించారు. అతని భార్య పేరిందేవి అలరాజుతో  సతీసహగమనం చేసింది. 

ఇది మలిదేవరాజు కు మరియు అలరాజు తండ్రి అయిన కొమ్మరాజుకు కోపం తెప్పించింది. బ్రహ్మనాయుడు గురజాలపై యుద్ధం ప్రకటించాడు. నాగులేరు నది ఒడ్డున కారెంపూడిలో యుద్ధం జరిగింది. 

నలగామరాజుకు కాకతీయులు, కోట వంశం, హొయసలులు మరియు పరిచ్చేదిలు మద్దతు ఇచ్చారు. మలిదేవరాజుకు కళ్యాణదుర్గానికి చెందిన కలచూరి వారు మద్దతు ఇచ్చారు. యుద్ధంలో నలగామరాజు పక్షం విజయం సాధించగా, మలిదేవరాజు యుద్ధంలో మరణించాడు. బ్రహ్మ నాయుడు నలగామరాజుని తిరిగి రాజుగా నియమించవలసి వచ్చింది. 

ఈ యుద్ధంలో బ్రహ్మ నాయుడి కొడుకు బాలచంద్రుడు తన భార్య మాంచాల తో మరణించాడు. ఆనాటి ఆంధ్ర యోధుల తరం లో చాలా మంది ఆ యుద్ధంలో చనిపోయారు.  ఈ యుద్ధం వెల్నాటి చోడులను బలహీనపరిచింది మరియు ఇది తరువాత కాకతీయులు తమ పెద్ద స్వతంత్ర రాజ్యాన్ని స్థాపించుకోవడానికి సహాయపడింది.