మహారాణా సంగ్రామ్ సింగ్ -యుద్ధ భూమికి రాజు.

 

భారతదేశంలోని గొప్ప రాజ్‌పుత్ రాజులలో ఒకరైన మహారాణా సంగ్రామ్ సింగ్ (రణ సంగా), బాబర్‌ను ఎదిరించి పోరాడారు. అయితే, దురదృష్టవశాత్తు కుట్రలు మరియు ద్రోహం కారణంగా ఖన్వా(Khanwa) యుద్ధంలో బాబర్ చేతిలో ఓడిపోయారు. అయినప్పటికీ, బాబర్ వద్ద ఉన్న ఫిరంగులు లేకపోయి ఉంటే, విజయం రణ సంగా దే అయ్యేది.

మేవార్‌కు చెందిన సిసోడియా వంశానికి చెందిన రాణా రాయ్‌మల్ కుమారుడిగా 1484లో మహారాణా సంగ్రామ్ సింగ్ (రణ సంగా) జన్మించారు. తన సోదరులతో వారసత్వ పోరాటం తర్వాత, 1508 లో రణ సంగా తన తండ్రి రాణా రాయ్‌మల్ తర్వాత రాజ్యాధికారాన్ని చేపట్టారు. కుంభల్‌గఢ్ కోటను నిర్మించిన రాణా కుంభాకు ఈయన మనవడు.

రణ సంగా అధికారంలోకి వచ్చినప్పుడు, సుల్తాన్ ముజఫర్ షా II పాలనలో గుజరాత్ సుల్తానత్ అత్యంత శక్తివంతమైన స్థితిలో ఉంది. గుజరాత్ సరిహద్దులో 'ఇదార్' అనే చిన్న రాజ్‌పుత్ రాజ్యం ఉండేది. అక్కడి రాజు మరణం తర్వాత రాయ్ మల్ మరియు భార్ మల్ మధ్య వారసత్వ పోరు జరిగింది. రాయ్ మల్ అల్పవయస్కుడు కావడంతో చిత్తూరులో రణ సంగా వద్ద ఆశ్రయం పొందాడు, అదే సమయంలో భార్ మల్ ఇదార్ పాలకుడిగా బాధ్యతలు చేపట్టాడు.

1514 లో రణ సంగా సహాయంతో రాయ్ మల్ ఇదార్‌పై పట్టు సాధించాడు. అటు భార్ మల్ సహాయం కోసం ముజఫర్ షా II ని ఆశ్రయించాడు. భార్ మల్‌ను తిరిగి అధికారంలోకి తీసుకురావడానికి సుల్తాన్, నిజామ్-ఉల్-ముల్క్‌ను సైన్యంతో పంపాడు. ఈ పోరాటంలో రాయ్ మల్ ఓడిపోయి పర్వత ప్రాంతాలకు వెనుదిరిగాడు. భార్ మల్‌ను తిరిగి ప్రతిష్ఠించిన తర్వాత, నిజామ్-ఉల్-ముల్క్ పర్వతాల నుండి బయటకు వచ్చిన రాయ్ మల్‌ను వెంబడించి, 1517 లో అతన్ని ఘోరంగా ఓడించాడు. ఆ యుద్ధంలో అత్యుత్తమ అధికారులు మరణించడంతో సుల్తాన్ నిజామ్-ఉల్-ముల్క్‌ను తిరిగి పిలిపించుకున్నాడు.

ఆ తర్వాత సుల్తాన్ భారీ సైన్యంతో జహీర్-ఉల్-ముల్క్‌ను పంపాడు, కానీ అతను రాయ్ మల్ చేతిలో చిత్తుగా ఓడిపోయాడు, అతని సైన్యం భారీ ప్రాణనష్టాన్ని చవిచూసింది. ఆ తర్వాత సుల్తాన్ నుస్రత్-ఉల్-ముల్క్‌ను పంపినప్పటికీ పెద్దగా ఫలితం లేకపోయింది. రాయ్ మల్ సాధించిన విజయాలన్నీ రణ సంగా సహాయంతోనే సాధ్యమయ్యాయి.

1517 లో ఇబ్రహీం లోడీ ఢిల్లీ సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. మేవార్ రాజ్యం తన సామ్రాజ్యంపై ఆక్రమణలకు పాల్పడుతోందన్న వార్త తెలియగానే, అతను మేవార్‌పై దండెత్తాడు. అతన్ని ఎదుర్కోవడానికి రణ సంగా ఖటోలికి వెళ్ళాడు, అక్కడ వారి సైన్యాల మధ్య యుద్ధం జరిగింది. ఢిల్లీ సైన్యం రాజపుత్రులను తట్టుకోలేకపోయింది, కేవలం 5 గంటల వ్యవధిలోనే సైన్యం పారిపోయింది, సుల్తాన్ వారిని వెంబడించాడు. ఒక లోడీ యువరాజు రణ సంగా చేతిలో బందీగా చిక్కాడు, కానీ తరువాత విమోచన ద్రవ్యం (ransom) చెల్లించడంతో అతను విడుదలయ్యాడు.

ఆ యుద్ధంలో, రణ సంగా కత్తిపోటు వల్ల తన చేతిని కోల్పోయాడు మరియు ఒక బాణం దెబ్బకు జీవితాంతం కుంటివాడయ్యాడు.

ఇబ్రహీం లోడీ తన ఓటమిని మరచిపోలేదు. జాగ్రత్తగా సన్నాహాలు చేసి, 1519 లో రణ సంగా ను తిరిగి ఓడించడానికి దండయాత్ర ప్రారంభించాడు. వారి సైన్యాలు ధోల్పూర్ వద్ద తలపడ్డాయి. ఎప్పటిలాగే సుల్తాన్ సైన్యం రాజపుత్ర అశ్విక దళం యొక్క దాడిని తట్టుకోలేక ఘోరంగా ఓడిపోయింది. ఈ యుద్ధంతో దాదాపు మొత్తం రాజస్థాన్ రణ సంగా  చేతుల్లోకి వెళ్లిపోయింది.

రణ సంగా, మేదినీ రాయ్‌కి చందేరీని జాగీరుగా ఇచ్చాడు, దానిని మాల్వా సుల్తాన్ మహమ్మద్ ఖిల్జీ II ఆక్రమించాడు. ఇది రాణా అవమానంగా భావించి, చిత్తూరు నుండి మెర్తా రాథోర్‌ల మద్దతుతో ఒక పెద్ద సైన్యంతో ముందుకు సాగాడు. 1519 వ సంవత్సరంలో గగ్రన్ (Gagron) యుద్ధంలో, ఆసఫ్ ఖాన్ నాయకత్వంలోని గుజరాత్ సహాయక దళాలతో బలపడిన మాల్వా సుల్తాన్ సైన్యాలను వారు ఎదుర్కొన్నారు.

రాజ్‌పుత్ అశ్విక దళం యొక్క దాడిని సుల్తాన్ అశ్విక దళం తట్టుకోలేకపోయింది మరియు వారి రక్షణ వ్యవస్థలు ఛిన్నాభిన్నమయ్యాయి. ఆ తర్వాత, రాజ్‌పుత్ అశ్విక దళం మిగిలిన మాళ్వా దళాలపై విరుచుకుపడింది, అవి ఘోరంగా ఓడిపోయాయి. సుల్తాన్ సైన్యంలో అధిక భాగం నాశనమైంది మరియు ఆసఫ్ ఖాన్ కుమారుడితో సహా అతని చాలా మంది అధికారులు హతమయ్యారు. ఆసఫ్ ఖాన్ యుద్ధరంగం నుండి పారిపోయాడు మరియు గాయపడి, రక్తస్రావంతో ఉన్న సుల్తాన్‌ను రణ సంగా సైన్యం బందీగా పట్టుకున్నారు.

రాజ్‌పుత్ వీరత్వ సంప్రదాయం ప్రకారం, రణ సంగా సుల్తాన్‌ను గౌరవంగా చూసి, రాజ్యాన్ని అతనికి తిరిగి అప్పగించాడు. ప్రతిగా మాల్వా సుల్తాన్ తన రత్నఖచిత కిరీటాన్ని మరియు నడుముపట్టీని రాణాకు ఇచ్చాడు. సుల్తాన్ భవిష్యత్తులో సత్ప్రవర్తనతో ఉంటాడని హామీగా, రాణా అతని కుమారుడిని చిత్తోర్‌గఢ్‌లో బందీగా ఉంచాడు.

ఈ క్షమాభిక్షను అబుల్ ఫజల్‌తో సహా ముస్లిం చరిత్రకారులు గుర్తించి, దానిని గొప్ప ఔదార్య చర్యగా పరిగణించారు. కానీ ఈ చర్య రాజపుత్రుల జాతీయ ప్రయోజనాలకు హానికరంగా పరిణమించింది.

1520 వ సంవత్సరంలో, ఒక గాయకుడు రణ సంగా యొక్క శౌర్యాన్ని, ఔదార్యాన్ని వర్ణిస్తుండగా, గుజరాత్ సుల్తాన్ యొక్క జాగీరుదారుడైన నిజాం ఉల్ ముల్క్ అతడిని అవమానించాడు. దీంతో రాణాకు కోపం వచ్చి, రాజపుత్ర సైన్యాల కూటమితో కలిసి గుజరాత్‌ పై దండెత్తాడు. అతను సుల్తాన్ సైన్యాలను నిర్ణయాత్మకంగా ఓడించాడు, దాంతో నిజామ్-ఉల్-ముల్క్ పారిపోయాడు. ఆ తర్వాత రణ సంగా గుజరాత్‌ను దోచుకున్నాడు, అయినా అతన్ని అడ్డుకోవడానికి సుల్తాన్ సాహసించలేదు. తన లక్ష్యం పూర్తయిందని భావించి రణ సంగా  చిత్తూరుకు తిరిగి వచ్చాడు. 

గుజరాత్ సుల్తాన్ ఈ అవమానాన్ని మర్చిపోలేదు. అదే ఏడాది తర్వాత, అతను లక్ష మంది అశ్వికదళం మరియు 100 ఏనుగులతో కూడిన భారీ సైన్యాన్ని సమీకరించి, మాలిక్ అయ్యాజ్ నాయకత్వంలో పంపాడు. ఈ సైన్యంతో పాటు మాండూకు చెందిన మాల్వా సుల్తాన్ మహమ్మద్ ఖిల్జీ సైన్యం కూడా కలిసింది. రాజ్‌పుత్ నాయకులందరూ రణ సంగా  ఆధ్వర్యంలో ఏకమయ్యారు.

గుజరాత్ సుల్తాన్ సైన్యం మందసౌర్‌ను ముట్టడించింది; ఆ ప్రాంతం రణ సంగా  గవర్నర్ అయిన అశోక్ మాల్ ఆధీనంలో ఉండేది. అశోక్ మాల్ మరణించినప్పటికీ, కోట మాత్రం శత్రువుల వశం కాలేదు. గుజరాత్ సుల్తాన్ మరియు రణ సంగా సమీకరించిన భారీ సైన్యాలు ముఖాముఖి తలపడే స్థితికి వచ్చాయి.

మాలిక్ అయ్యాజ్ పట్ల అక్కడి అమీర్లకు ఉన్న వ్యతిరేకత కారణంగా, అతను పూర్తి బలగాలతో కోటపైకి ముందుకు సాగలేకపోయాడు. తాను ఓడిపోవడం ఖాయమని భావించి, అతను రణ సంగా తో సంధి చేసుకుని గుజరాత్‌కు వెనుదిరిగాడు; అక్కడ అతను పిరికివాడిగా పరిగణించబడ్డాడు.

రణ సంగా వరుస విజయాలతో తన లక్ష్యాల పరిధిని విస్తరించుకున్నాడు. సరిగ్గా అదే సమయంలో బాబర్ ఢిల్లీ పాలకుడిగా అవతరించాడు. ప్రతిష్టాత్మకమైన అధికార కేంద్రంగా భావించే ఢిల్లీని తన వశం చేసుకోవాలంటే బాబర్‌ను ఓడించాల్సిందేనని రాణా భావించాడు.

దీంతో రణ సంగా మొఘల్ చక్రవర్తి బాబర్‌ పై యుద్ధం ప్రకటించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. మొదట అతను మహ్మూద్ లోదీ వంటి అఫ్ఘాన్ యువరాజులను తన పక్షాన చేరేలా ఒప్పించాడు. హసన్ ఖాన్ మేవాతి నాయకత్వంలోని అనేకమంది మేవాతి ముస్లింలు కూడా రాణా సంగకు మద్దతు ఇస్తామని హామీ ఇచ్చారు.

1527 లో రణ సంగా, బాబర్‌ను భారతదేశం విడిచి వెళ్ళమని ఆదేశించాడు. చర్చల కోసం అతను తన సామంతుడైన రాయ్‌సేన్ సర్దార్ సిల్హాదీని బాబర్ వద్దకు పంపాడు. అయితే బాబర్ సిల్హాదీని తన వైపు తిప్పుకున్నాడు; యుద్ధంలో కీలక సమయంలో సిల్హాదీకి చెందిన సుమారు 35,000 మంది సైనికులు బాబర్ పక్షాన చేరేలా వారు ఒక కుట్ర పన్నారు. తిరిగి చిత్తూరుకు వచ్చిన సిల్హాదీ, యుద్ధం అనివార్యమని రాణాకు చెప్పాడు. ఇది ఒక రకమైన ద్రోహం.

1527 లో ఫతేపూర్ సిక్రీ సమీపంలోని ఖన్వా (Khanwa) వద్ద వారి సైన్యాలు తలపడ్డాయి. ఆ యుద్ధానికి వచ్చేటప్పటికే  రణ సంగా కు అనేక యుద్ధాలలో శరీరం మీద తగిలిని 56  కత్తి దెబ్బలు ఉన్నాయి. యుద్ధాలలో ఒక చేతిని ఒక కాలిని కూడా కోల్పోయాడు అయన. అయినా సరే, అయన  ముందు భాగంలో ఒక ఏనుగును ఎక్కి తన సైన్యాన్ని యుద్ధానికి నడిపించాడు.

ఆ యుద్ధం అత్యంత భీకరంగా, రక్తపాతంతో సాగింది. యుద్ధం కీలక దశలో ఉన్నప్పుడు, ప్రణాళిక ప్రకారం సిల్హాదీ సైన్యం బాబర్ పక్షాన చేరింది. యుద్ధ గతి మారింది; అయినప్పటికీ రణ సంగా తన సైన్యాన్ని పునరుద్ధరించడానికి ప్రయత్నిస్తుండగా గాయపడి, గుర్రం పైనుంచి స్పృహ తప్పి పడిపోయాడు. తమ నాయకుడు మరణించాడని భావించిన రాజ్‌పుత్ సైన్యం అస్తవ్యస్తంగా పారిపోయింది, దాంతో మొఘలులు విజయం సాధించారు.

రణ సంగా అంత పరాక్రమం తో పోరాడినా సరే బాబర్ ను ఓడించడం ఆయనకు కష్ట సాధ్యం, ఎందుకంటే బాబర్ దగ్గర యుద్ధ ఫిరంగులు ఉన్నాయి. రణ సంగా వద్ద అవి లేవు. రాజపుత్ర సైన్యాలు అనేకం ఫిరంగులను లెక్క చేయకుండా అమిత పరాక్రమంతో ఏ మాత్రం వెరవకుండా వారి అశ్వాలను ఫిరంగులమీదకు తోలి .ఫిరంగు దెబ్బలకు మరణించారు. అయినప్పటికీ సర్దార్ సిల్హాది బలగాలతో బాబర్ పంచన  చేరకపోతే విజయం రాణా నే వరించి ఉండేది. 

యుద్ధరంగం నుండి రాథోడ్ సైనికులు రాణాను రక్షించి చిత్తూరుకు తరలించారు. బాబర్‌తో పోరాడేందుకు అతను మళ్లీ సైన్యాన్ని సమీకరించడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు, ఆ ప్రణాళిక ఆత్మహత్యాసదృశమని భావించిన అతని సామంతులు 1528 లో అతనికి విషం ఇచ్చి చంపేశారు.

రాణా సంగ్రామ్ సింగ్ కర్ణావతిని వివాహం చేసుకున్నాడు; రాణా మరణం తర్వాత 1535 లో ఆమె చిత్తూరు కోటలో 'జౌహర్' (అగ్నిప్రవేశం) ఆచరించింది. రాణా ప్రతాప్ సింగ్ రణ సంగా మనుమడు. 

రణ కుంభా, అయన  మనుమడు రణ సంగా, అయన మనుమడు రాణా ప్రతాప్ సింగ్ సిసోడియా  వంశ కీర్తిని ఆకాశం వరకు తీసుకుని వెళ్లారు.

రాజపుత్రులు మహా పరాక్రమవంతులు. యుద్ధంలో వెనకడుగు వేయడం అనేది వారికి తెలియదు. యుద్ధంలో గడించేది విజయమో లేక వీర స్వర్గమే అంతే. రాజపుత్ర రాజులు సైన్యానికి ముందు భాగం లో  ఉండి వాటిని నడిపించేవారు.యుద్ధంలో  భయం అంటే ఏమిటో వారికి తెలియదు. దానిలో వారు అలెగ్జాండర్ కు ఏ మాత్రం తీసిపోరు.

రాజపుత్రులు కలసి ఉంటె భారతదేశాన్ని ఆక్రమించడం అసాధ్యం. దురదృష్టవశాత్తు వారిలో అంతర్భేదాలు ఉండేవి. అందువలన వారు భారత దేశ అక్రమణను ఆపలేకపోయారు.